Bilgisayar görme sendromu: Bilgisayar kaynaklı göz rahatsızlıkları hangi önlemlerle azaltılabilir?

Anasayfa/Sağlık/Bilgisayar görme sendromu: Bilgisayar kaynaklı göz rahatsızlıkları hangi önlemlerle azaltılabilir?

Bilgisayar görme sendromu: Bilgisayar kaynaklı göz rahatsızlıkları hangi önlemlerle azaltılabilir?

♦ Bilgisayar görme sendromu nedir?

Bilgisayarın neden olduğu göz rahatsızlıklarına Bilgisayar Görme Sendromu (Computer Vision Syndrome (CVS)) denmekte ve konu üzerinde ciddi laboratuvar çalışmaları yapılmaktadır. Bilgisayar Görme Sendromu (BGS) görüşün zayıflaması, bulanıklaşması, gözün yanması, kaşınması, ışığa duyarlı olması, baş ve sırt ağrıları oluşması ve boyun ağrıları gibi semptomlarla kendini belli eder.

Bilgisayar görme sendromu, bilgisayarların iş yerlerinde kullanılmaya başlaması ile birlikte, her geçen gün artmaktadır. Yapılan araştırmalara göre, iş yerinde bilgisayar kullananların yarısından fazlası, gözlerindeki ağrıdan şikayetçidir.

Aşağıdaki önlemler, bilgisayar görme sendromu şikayetlerini azaltmaya yardım edecektir.

♦ Göz muayenesi olun.

İşe başlamadan önce ayrıntılı bir göz muayenesi olun. İleriki yıllarda da yılda en az bir kere göz muayenesi olmaya dikkat edin. Göz muayenesi olmak, bilgisayar görme sendromu şikayetlerini önleme açısından vazgeçilmezdir.

♦ Uygun ışıklandırma kullanın.

Bilgisayar kullanılan çalışma odalarının aydınlatma oranı, normal çalışma odalarına göre daha %50 daha az olmalıdır. Pencerelerden odaya giren güneş ışığı miktarı veya odada kullanılan ışık kaynağı (ampul) sayısının ya da ampullerin voltajının azaltılması ile, odaların aydınlatılma oranı kolayca azaltılabilir. Bilgisayar ekranı asla pencereye veya oda içindeki ana ışık kaynağına dönük olmamalıdır. İş yeri sahipleri, çalışanların sağlığı için tavana asılan lambalar yerine, tabandan aydınlatma ya da tavandan yansıtma yöntemini tercih etmelidir.

♦ Yansımayı azaltın.

Duvarlar, odadaki cilalı mobilyalar ve bilgisayar ekranları ışığı yansıtırlar. Yansıyan ışık, gözleri rahatsız eder. Bilgisayarlarda yansımayı önleyen “ekran filtresi” kullanılması şikayetleri azaltacaktır. Duvarlar parlak beyaz renkler yerine, daha mat renklerle boyanmalı; mobilya renklerinin de mat olmasına özen gösterilmelidir. Gözlük kullananlara yansımayı azaltan anti-reflektif (AR) madde ile kaplanmış gözlükler tavsiye edilir. AR, çevreden ve bilgisayar ekranından yansıyan ışığın miktarını azaltır. Uygun ışıklandırma kullanarak bilgisayar ekranının parlamasını önlemek, bilgisayar görme sendromu problemini azaltacaktır. Ayrıca, LCD ekranlar anti-reflektif olduklarından dolayı, daha az yansımaya neden olurlar. Olabildiğince LCD ekranlar kullanılmalıdır.

♦ Monitörünüzü değiştirin.

Eğer monitörünüz eski tip yani tüplü ise, düz panelli LCD tipi (Liquid Crystal Display) monitörle değiştirmenizi öneririz. Eski tip (tüplü) ekranlardaki görüntü titreşimleri, gözü olumsuz etkilemektedir.

LCD ekranlarda ise titreşim sorunu yoktur. Çünkü, LCD ekranlarda görüntüyü oluşturan imgeciklerin parlaklığı  200 Hz gücündeki arka ışıkla sağlanmaktadır. LCD ekranlar anti-reflektif özelliklerinden göze daha az rahatsızlık verirler.

Eski tip monitör kullanmak zorunda kalanlar için monitörün refresh (imgecik yenileme) oranı 75 Hertz (Hz)’den fazla olmalıdır.  LCD ekranlarda ise refresh derdi yoktur. Bu nedenle refresh değerinin düşük (Örn.60 Hz) olması sizi endişelendirmemelidir. Bu değer, görüntünün ne kadar sıklıkla video karttan alındığını ifade eder.

Yeni bir LCD ekran alacaksanız, resolution (çözünürlük) değerinin yüksek olmasına dikkat etmelisiniz. Resolition “dot pitch (noktalar arası uzaklık)” ile ilgilidir. Görüntü netliği açısından, LCD ekranın “dot pitch” değeri olabildiğince düşük olmalıdır. Önerimiz, “dot pitch” değeri 0.28 mm’den düşük olan LCD ekranlardır.

LCD ekran olabildiğince büyük olmalıdır. Diyagonal ekran ölçüsü 19 inch olan LCD ekranları satın almanızı öneririz.

♦ Parlaklık ve kontrastı ayarlayın.

Ekran parlaklığı, çalışma odanızınkine eşit olmalıdır. Deneme olarak bu web sayfasının beyaz arka planına bakın. Ekran, etrafa ışık yayan bir ışık kaynağı gibi görünüyorsa, çok parlak demektir.  Aksine, mat ve gri görünüyorsa, parlaklığın az olduğunu söyleyebiliriz.

Ekran ayarlarını yaparken, ekranla, görüntüyü oluşturan karakterler arasında yüksek bir kontrast (karşıtlık) olmasına dikkat edin. Renk uyumu açısından uzmanlar beyaz bir arka plan üzerinde siyah yazı rengini önerirler.

Editörün Önerisi >>  Kışın yürüyüş yapmak: Sağlık için kışın yürüyüş nasıl yapılmalı?

Monitörde gördüğünüz yazı boyutu gözünüzü rahatsız etmemelidir. İdeali, monitörde gördüğünüz yazı boyutunun, normal görme pozisyonunda okuduğunuz yazı boyutundan üç kat daha küçük olmasıdır.

Windows İşletim Sisteminde ekranda görülecek yazı boyutu büyüklüğünü ve renk ayarlarını Denetim Masası (Control Panel) altındaki Görüntü Özellikleri (Display Properties) sekmesinden değiştirebilirsiniz.

Kullandığınız Windows İşletim Sistemine göre yazı tipi boyutu ya Ayarlar (Settings) ya da Görüntü (Appearance) sekmesi kullanılarak ayarlanabilir.

Renk seçenekleri ise Görüntü (Appearance) sekmesinden ayarlanabilir.

Internete bağlandığınızda Internet Explorer arama motorunda Görünüm (View)’e tıklayın. Sonra gözünüze hoş gelen uygun Metin Boyutunu (Text Size) seçin. Bu özellik bir çok arama motorunda e-posta programlarında vardır. Yardım (Help) menüsünden ayarların nasıl yapılacağını öğrenebilirsiniz.

♦ Bilgisayar yüksekliğini ayarlayın.

Bilgisayar kullanırken baş ağrısı, göz ağrısı, bulanık görme, göz içinde kaşıntı, çift görme, gözde yaşarma veya kuruluk, göz içinde ağrı veya ekrana gözünüzü kırparak bakma gibi semptomlarınız mı var? Bu durumda ayrıntılı tetkik ve muayene için derhal bir göz doktoruna gitmeniz gerekir. Muayeneye gittiğinizde bilgisayarla ne iş yaptığınızı çalıştığınızı mutlaka doktorunuza söyleyin. Çalıştığınız ortamdaki bilgisayarı uygun yerleştirmeniz ve kullanmanız, göz rahatsızlıklarınızın çoğunu giderecektir. Ekrandan ve çalışırken kullandığınız diğer eşyalardan gözünüze olan mesafeyi ölçün. Muayene sırasında bu bilgileri de doktorunuza verirseniz, doktorunuzun gözünüze uygun reçeteyi yazması kolaylaşır.

♦ Gözünüzü çok sık kırpın.

Bilgisayar başında çalışırken gözleri çok sık kırpmak gerekir. Sık sık göz kırpmak, gözün kurumasını ve iltihaplanmasını önler. Bilgisayar başında çalışanların çoğunlukla dakikalarca gözlerini kırpmadan ekrana baktıkları bilinir. Yapılan bilimsel araştırmalar bilgisayar başında çalışanların, normal bir insana göre beş kat daha az göz kırptıklarını ortaya koymuştur. Örneğin; normal bir insan dakikada ortalama 25 defa gözünü kırpar. Kırpma, gözün üst kapağının dinlenmesi, gözyaşıyla gözün beslenmesi ve temizlenmesi, kornea yüzeyinin kayganlaştırılması ve üzerinde düzgün bir yüzey oluşturarak net ve berrak görmenin sağlanması için önemlidir. Bilgisayar ekranıyla çalışanlarda bu sayı dakikada 10’un altına; hatta 5-6’ya kadar düşer.

Gözü kaplayan göz yaşı, göz hiç kırpılmadan ekrana bakıldığında normalden hızlı buharlaşır. Göz kuruluğunun temel nedeni budur. Ayrıca, çoğu ofis ortamında hava da kurudur. Havanın kuru olması göz yaşının buharlaşmasını hızlandırır. Sonuçta kuruyan göz, bizi “göz kuruluğu” rahatsızlığı ile karşı karşıya bırakır.

Göz kuruluğu problemi yaşayanlar, bu rahatsızlıklarını doktora söylemelidir. Eczanelerde göz kuruluğunu tedavi için suni göz yaşları satılmaktadır.

Göz kızarıklığını giderici damlalar, göz kuruluğunu gidermek için kullanılmamalıdır. Çünkü, kızarıklık giderici damlaların içerisinde, gözdeki kan hücrelerinin sayısını azaltıcı etken maddeler vardır.

Bilgisayar kullanma esnasında, göz kuruluğu riskini azaltmak için şu egzersizi yapın: Her 20 dakikada, sanki uyuyormuş gibi çok yavaşça 10 defa gözünüzü kapatarak kırpın. Bu egzersiz göz yaşınızın artmasını sağlayacaktır.

♦ Gözünüze egzersiz yaptırın.

Sürekli olarak ekrana bakmak, ekrana odaklanmak, bu işlemi sağlayan göz kaslarını yorar. Buna “yoğunlaşma veya odaklanma yorgunluğu” da denir. Bunu önlemek için en azından her 20 dakikada bir, 5-6 metre (20 feet) uzaklıktaki bir cisme 20 saniye süre ile dik dik bakın. Bazı göz doktorları buna 20-20-20 kuralı da demektedir.

Editörün Önerisi >>  Kilo vermek için sabah kahvaltısı yapmamak doğru mu?

Uzaklara bakmak, ekrana yoğunlaşma nedeni ile yorulmuş olan göz kaslarını rahatlatır.

Diğer bir egzersiz ise, önce uzaktaki bir cisme 10-15 saniye süreyle bakmak, daha sonra da yakındaki bir cisme 10-15 saniye kadar dikkatlice bakmak, daha sonra tekrar uzaktaki cisme bakmaktır. Bu egzersizi 10 defa tekrarlamalısınız. Bu egzersiz gözünüzün odaklanma yeteneği ile ilgili yani Accommodative Spasm (Uyum Spazmı) riskini, azaltacaktır.

Not: Accommodative spasm (Uyum spazmı veya kasılması) göz kaslarının sürekli ve otomatik olarak yakına odaklanması durumudur. Örneğin, bir kişi yakın mesafeden kitap okumak gibi görüş gerektiren bir göreve kolayca odaklanabilir. Göz kasları buna imkan verir. Ancak, aynı kişi, kafasını kaldırıp yukarıya baktığında görüşü bulanıklaşır.  Çünkü, kişi yukarıya bakmasına rağmen, gözü hala yakındaki cisme odaklıdır. Accommodative spasm olan kişiler, uzağa baktıklarında gözün yakın cisme odaklanması sağlayan kaslar gevşemediğinden zor anlar yaşarlar.

♦ Sık sık dinlenin.

Bilgisayar kaynaklı göz ağrıları şikayetlerini azaltmak, boyun ve omuz ağrısı yaşamamak için sık sık dinlenin. Bazı çalışanlar gün içinde 15’er dakikalık iki dinlenme uygulamaktadır. Yapılan çalışmalarda, bu iki dinlenmeye ek olarak 4 defa daha 5’er dakikalık “mini dinlenme” uygulamasının, boyun, sırt ve göz şikayetlerini önemli ölçüde azalttığı tespit edilmiştir. Aslında “mini-dinlenmeler” çalışanların verimliliğini  azaltmayacaktır. Mini dinlenmelerden sonra çalışanların bilgisayara data giriş hızı artacak, sağlıktan kaynaklanan masraflar azalacaktır. Sonuç olarak 20 dakikalık ilave mini-dinlenme yapılsa bile, çalışanın verimliliği değişmeyecektir.

Dinlenmelerin yanında, bilgisayarla çalışırken kas yorgunluğu ve gerginliğini azaltmak için ayağa kalkın, oda içinde yürüyün, kollarınızı, bacaklarınızı, boynunuzu ve omuzlarınızı gevşetin.

♦ Bilgisayarınızı doğru konumlandırın.

Bilgisayar ekranı ile çalışırken, basılı bir evraktan faydalanmak için sürekli öne-arkaya bakmak zorunda kalıyorsanız, bu durum göz şikayetlerine neden olacaktır. Çalışmada yararlanacağınız dokümanlar, ekranın yanında olmalı, uygun oranda aydınlatılmalıdır.

Aydınlatma için masa lambası kullanmak uygun bir hal tarzıdır. Masa lambasının ışıkları doğrudan göze veya ekrana gelmemelidir.

Bilgisayarın alçakta veya yüksekte olması da göz, boyun, diz, omuz ve sırt ağrısı şikayetlerine neden olur. Bilgisayar çalışmasına uygun ve ergonomik mobilyalar sizi rahatlatacaktır. Oturma yüksekliğini ayarlamak için, ayarlanabilir sandalye veya koltuk kullanılmalıdır. Koltuk veya sandalyeye oturulduğunda, çalışanın gözü bilgisayar ekranından 50-60 cm mesafede olmalıdır. Boyun ve baş rahatlığı için, ekranın merkezi çalışanın gözünden 10-15 derece aşağıda olmalıdır.

Göz, çok hassas bir organdır. Gözün görme vazifesini sağlıklı bir şekilde yapması cisimlere olan uzaklığı ile yakından ilgilidir. Burada verdiğimiz öğütler, doktorunuzun tavsiyeleri gözünüzle ilgili şikayetleri azaltmaya yardımcı olacaktır.

♦ Bilgisayar gözlüğü kullanın.

Doktorunuz, düzenleyeceği reçeteye “anti-reflektif (AR) gözlük” yazarsa, yansımayı azaltma özelliği olan bu tip bir gözlük gözünüzü çok rahatlatacağından, vakit geçirmeden güvenilir ve işinin uzmanı bir gözlükçüden satın alın. Kontak lensler kuruyacağından ve rahatsızlık vereceğinden özellikle çalışma esnasında kontak lens kullananların, anti-reflektif (AR) gözlük kullanmaları önerilir. Benzer şekilde çift odaklı veya çok odaklı lens kullananlar için de bilgisayar gözlükleri uygundur.

Burcu Akın, Uzman Eczacı

Kaynaklar:

¹ What is computer usage syndrome?

² How to cure eye pain due to computer screen?


Yazan | 2017-03-15T09:13:41+00:00 Mart 15th, 2017|Sağlık|Bilgisayar görme sendromu: Bilgisayar kaynaklı göz rahatsızlıkları hangi önlemlerle azaltılabilir? için yorumlar kapalı

Yazar Hakkında:

K.K.K’lığından emekli topçu kurmay albay. Kara Harp Okulu, Kara Harp Akademisi ve Silahlı Kuvvetler Akademisi’nden mezun. 11 yıldan fazla süreyle NATO'da görev yaptı. Çok iyi seviyede Almanca ve İngilizce bilir. NATO, Küresel Siyaset, Küresel Terörizm konularında serbest yazar.
%d blogcu bunu beğendi:
/* Omit closing PHP tag to avoid "Headers already sent" issues. */