Makale nedir? Çok okunan bir makale nasıl yazılır?

//Makale nedir? Çok okunan bir makale nasıl yazılır?

Makale nedir? Çok okunan bir makale nasıl yazılır?

Makale nedir?

Makale; bilim, fen konularıyla siyasal, ekonomik ve toplumsal konuları açıklayıcı veya yorumlayıcı niteliği olan gazete ve dergi yazısıdır. Bu yazılar makale yazarlarının kişisel görüşlerini içerir. Yazar belirlediği konu hakkında olumlu veya olumsuz eleştiride bulunabilir. Öneriler sunabilir. Tanıtım ya da bilgilendirme amacı güdebilir.

Makaleyi yazanlar, makalelerinde genellikle politika, toplumsal olaylar, bilim, dil, kültür gibi yazarın belirleyeceği konularda olumlu olumsuz eleştirilerini, önerilerini açıklarlar.

Herkes makale yazmak ister. Ancak “makale nasıl yazılır?” diye sorduğumuzda net bir yanıt almak zordur.

Makale yazmak için bilinmesi gerekenler

“Bu yazı benim için değil!” diye kestirip atmayın. Hiç belli olmaz; aniden blog sitesi, online gazete, dergi ve hatta öğretmeninizin verdiği bir ev ödevi için siz de makale yazmak zorunda kalabilirsiniz.

Belki de içinde bulunulan ekonomik şartlar makaleleler yazmak suretiyle para kazanmanızı da gerektirebilir.

Ancak,

  • Okuyucuların dikkatini çekecek makale konusunu seçmek,
  • İnternette çok aranan anahtar kelimeleri kullanarak, basit cümlelerle etkili ve akıcı makale yazmak yani makale yazmanın kurallarını bilmek gerekir.

Makale yazmak için internette size ilham verecek binlerce makale konusu veya haber  bulabilirsiniz.

Yeter ki siz istekli ve cesur olun. Hata yapmaktan, kötü makale yazmaktan asla çekinmeyin. Başarının anahtarı denemeden, cesaretten geçer.

Denemezseniz yeteneğinizi nasıl test edeceksiniz?

Makale yazmak için çıktığınız yolda takip edilecek esaslar ve ‘makale yazmanın püf noktaları ve incelikleri aşağıda sunulmuştur.

Konuyu tam olarak anlamak için yazıyı adım adım takip edin, kafanızda canlandırın. Siz de değişik örnekler yaratmaya çalışın.

Makale neden yazılır?

Gerektiğinde gazete, dergi, blog vb. için makaleler yazmak;

  • Sizi ilgi duyduğunuz konuda uzmanlaştırır.
  • Evinizden online gazete, dergi, blog sitelerine makale göndererek, Google Adsense reklamlarından para kazanabilirsiniz.
  • Etkili ve iyi yazılmış makaleler, sitenizin veya iş yerinizin reklamını yapmanıza yardımcı olur.
  • Okuyucularınızı yazılarınıza abone yapabilir, dünyanın her yerinden yeni dostluklar edinebilirsiniz.
  • Sitenize her gün taze içerik sunmanız, sitenizin ziyaretçi sayını artırır.
  • Çok okunan makale yazmak, etkili konuşmanın da yolunu açar.

Ayrıca;

  • Web sitesi trafiğini artırmanın en iyi yöntemlerinden biri de çok okunan makale yazmak ve yazılan makaleleri web sitesi veya blog sitelerinde yayımlamaktır.
  • Web sitenizin trafiği arttıkça, tüccarsanız satışınız ve kazancınız da otomatik olarak artar.
  • Gerçekte makale yazmak yolunda uzmanlaşırsanız, reklam masrafı yapmadan web sitenize binlerce ziyaretçiyi siz kendiniz  çekebilirsiniz.
  • Makaleler, web sitelerinin tartışmasız “itici gücü”dür.
  • Makalelerinizin bulunduğu sayfalara verilecek kısa yollar/linkler, Google, Yahoo vb. gibi arama motorları yapılacak aramalarda web sitenizin ilk sıralarda yer almasını sağlar. İlk sıralarda yer alan web siteleri her zaman daha fazla ziyaretçi çeker.
  • Makalelerinizde kendi reklamınıza asla tıklamayın.
Makale yazmak için doğru planlama şarttır

Makale yazmak için doğru planlama şarttır

Makale yazmada ilk adım: Planlama

Dakikada 80 den fazla kelime yazsanız, makale yazma konusunda çok tecrübeli olsanız bile, çok okunan, çok beğenilen makaleler yazmak için bir kaç saatten daha fazla zaman ayırmanız gerekecektir.

Günlerce belki de haftalarca aynı makale konusu üzerinde araştırma yapmanız, düşünmeniz, yeni fikirler üretmeniz gerekecektir.

Bunlar sizi hiç bir zaman yıldırmamalıdır.

İnternet ortamında binlerce benzeri bulunan, her hangi bir bilimsel veriye/esasa dayanmayan, iyi planlanmamış, çoğunlukla da kopyala/yapıştır yöntemiyle yazılmış olan bir makale okuyucunun ilgisini çekmez. Bu şekilde günde 5 makale, ayda 150 makale yazsanız bile, sonuçta hüsrana uğrayacağınızdan emin olabilirsiniz.

Üzerinde kafa yorduğunuz, zaman harcadığınız, uzun araştırmalar ve analizler yaptığınız her bir makale, sizin için altın değerindedir.

Online piyasanın oyuncuları hep şunu tekrarlar: “Content is king!”

Yani, eğer internetten makale yazarak para kazanmak istiyorsanız “İçerik kraldır!”

Makale yazarken uzmanlık alanınıza uygun makale konusu seçin!

Makale yazarken uzmanlık alanınıza uygun makale konusu seçin!

Makalenin konusunu seçmek

Unutmayın ki çoğu gazete yazarı, makale yazmak için ayırdığı zamanın yarısını “makale konusu”nun belirlenmesi için kullanır.

Şu sözü hiç unutmayın: “Yazar için eğlenceli olmayan, okuyucu için de eğlenceli değildir.”

Yazar olarak bu prensiple yaşayıp, bu prensiple ölmelisiniz.

Hangi konuda yazacağınız çok önemli. Yazacağınız makaleden önce siz mutlu olacaksınız; haz duyacaksınız. Sonra da okuyucular!

Makale konusunu seçerken, size sıkıcı gelen, sizi boğan bir makaleden okuyucuların da sıkılacağını asla aklınızdan çıkarmayın.

  • Kafanızda yer alan makale konularını “rastgele, kafanızda düşündüğünüz şekilde” bir kağıda yazın. Daha sonra konuların üzerinde fikir jimnastiği yapın. Alt makale konu başlıklarını ortaya çıkarın.
  • İlginizi çeken konuda, daha önce başkalarının makale yazmış olması sizi asla caydırmamalıdır. Siz işinize bakın ve makale yazmak konusundaki ısrarınıza devam edin.
  • En önemlisi makale konusu hedef okuyucu grubunu ilgilendirmelidir.  ABD’nin California Eyaleti sahilinde görülen köpek balıkları Türk toplumunu pek fazla ilgilendirmeyebilir. Ancak, Antalya sahillerinde görülen köpek balıklarının oluşturduğu tehlikeler okuyucunun ilgisini çeker. Bu sizin için iyi bir makale konusu olabilir.
  • Makale konusu seçerken, şu soruları kendinize sorun:
    • Makale yazacağınız konu hakkında sizin gerçekten bilginiz var mı?
    • Hiç araştırma yapmadan veya çok az araştırmayla makalenizi yazabilecek misiniz?
    • Seçtiğiniz konu hakkında makale yazmak için bir uzmana danışmanız gerekiyor mu?

Makalenin konusu seçerken şunlara dikkat edin:

Makaleniz uzun süre ( en az 6 ay) güncelliğini korumalıdır.

  • “Kilo vermenin 5 püf noktası”
  • “Hızlı okumanın 7 tekniği”
  • “En çok işçi aranan 5 meslek”
  • “Evde çiçek nasıl yetiştirilir?”
  • “Pazarlamada 10 altın kural” gibi konular yazıldıktan sonra aylarca okuyucu çekebilir.
Okuyucu kaliteli makale ister!

Okuyucu kaliteli makale ister!

Peki makalemi kimler okuyacak?

Yazacağınız makale, “makale konusu” hakkında;

  • Hiç bilgisi olmayan,
  • Orta seviyede bilgisi olan,
  • Çok ileri düzeyde bilgisi olanlar için olabilir. Buna baştan karar verin. ‘Bilimsel makaleler’in normal bir vatandaş tarafından okunmayacağını unutmayın.

Örneğin:

  • “Powerpoint Sunumu Teknikleri” hakkında yazacağınız bir makale, Powerpoint’i hiç bilmeyenler için olabileceği gibi, Powerpoint’i bilen ancak ilave özelliklerini, inceliklerini öğrenmek isteyen iş adamları veya şirket çalışanları için de olabilir.
  • “Alzheimer Hastalığının Tedavisi”nde kullanılan son yöntemleri tıbbi terminoloji ile doktor camiası için yazılabileceği gibi, halk diliyle bütün okuyucular için de yazılabilir.

Makalem ne kadar uzunlukta olacak?

Bundan bir kaç yıl öncesine kadar “Yazacağınız makalenin uzunluğu genellikle 500 kelimeyi geçmemeli, 150 kelimeden az olmamalıdır. Ziyaretçiler dakikalarca aynı makaleyi okumaktan hoşlanmazlar.” diye bir prensip vardı. Günümüzde kısa makaleler artık ilgi çekmemektedir. Çünkü, otomatik makale yazma programları geliştirilmiştir. Arama motorları optimizasyonu için günümüzde 1800 kelimeden oluşan gerçek makaleler önerilmektedir.

En Az 1.800 Kelimeyle İçerik Yayınlayın!

ABD’de 1 milyon Google arama sonucu üzerinde yapılan bir araştırma şunu gösterdi: Google aramalarında birinci sayfada yer alan yazıların kelime sayısı ortalama olarak 1890’dır.

Uzun yazılar neden işe yarıyor? İlk önce, uzun yazılar, Google’a, arama yapan kişiler için ayrıntılı bilgi verdiğinizi gösteriyor.  Bu da Google arama motorunu mutlu ediyor!

Ancak hepsi bu değil:

Ayrıntılı içerikler, okuyucuyu çevrimiçi içeriği paylaşmaya iten en önemli etkendir. Okuyucu hoşuna giden yazıları paylaşmakta tereddüt etmeyecektir. Pennsylvania Üniversitesi’nden Dr. Jonah Berger, okuyana zevk veren içeriğin insanları% 30 daha fazla paylaşma yönelttiğini tespit etmiştir.

Makalenin paragrafları 300 kelimeden daha uzun olmamalıdır. Gerekirse yeni bir alt başlık oluşturmaktan kaçınmayın. Google başta olmak üzere, arama motorlarının başlık-alt başlık aramasını öncelikle yaptığını unutmayın. Alt başlıklar makalenizin sıralamada yükselmesine yardımcı olacaktır.

Kısa ve net cümleler kullanın. Uzun ve dolambaçlı cümlelerden uzak durun. Pasif cümleler yerine, aktif cümleler tercih edin.

Makaleyi yazarken mutlaka fotoğraf, istatistiki bilgiler, renklendirme, numaralandırma, madde işaretleri gibi okumayı ve anlamayı kolaylaştıracak yöntemleri kullanın.

Makalenizi yazarken şuna dikkat edin!

Wikipedia’da yazılan çoğu bilginin doğruluğu şüphelidir. Kaynak olarak kullanılmasını önermiyoruz.

  • Hükümet ve devlet kurumlarına ait web siteleri,
  • Dünyaca tanınmış ciddi araştırma kuruluşlarının web siteleri,
  • Üniversitelere ait web siteleri güvenilir kaynak olarak kullanılmalıdır.

Makalemi yazarken nelerden faydalanacağım?

Etkili makale yazmak uzun bir araştırma ve bilgi toplama çalışmasını gerektirir. Bu yüzden acele etmemek, sabırlı olmak gerekir. Yazmaya başlamadan önce makale yazılacak konu ile ilgili olarak geniş bir araştırma yapın. Tüm kaynakları tarayın. Makale yazmak için kullanacağınız;

  • Dokümanları,
  • İnternet adreslerini,
  • Başvurulacak uzman isimlerini belirleyin, bir kağıda yazın.
Makalemin taslak yapısı nasıl olacak?

Makalemin taslak yapısı nasıl olacak?

Makalemin taslak yapısı nasıl olacak?

“Makalenin Başlık bölümü”

En sona bırakılmalıdır. İlgi çekici ilk tümcelerin yanı sıra, makalenizin kısa, etkin ve amacını açıkça anlatan bir başlığı olmalıdır. Başlık, “konuya uygun, merak uyandıran veya başka bir ilginç niteliği olan” en az üç kelimeden oluşmalıdır.

“Makalenin Giriş bölümü”

Makalede öne sürülecek iddia, görüş ya da düşünceler ana hatlarıyla yazının giriş bölümünde yer alır.

Bu bölüm makalenin en kısa bölümüdür. Makalenin geneline göre bir iki, paragrafı geçmemelidir. Bu bölümde konu hiçbir ayrıntıya girmeden ana hatlarıyla ortaya konmalıdır.
Yazıdaki ana konu ve ana konuyu açıklamaya yarayacak alt konuların gelişiminin hangi yönde olacağı ortaya çıkmalı, ziyaretçi konu içeriğine yavaş yavaş sokulmalıdır.  Alt konu başlığı sayısı 5-6 civarında olmalıdır. Örneğin: “Powerpoint Sunumu Teknikleri” hakkında yazacağınız bir makale giriş bölümü şu şekilde olabilir:İyi bir giriş okuyucunun dikkatini çeker. Genellikle okuyucu ilk 5-10 saniye içerisinde giriş bölümünü okur; ilgisini çekerse yazıyı sonuna kadar okumaya karar verir. Bu nedenle makalelerde giriş bölümü özenle yazılmalıdır. Dolaylı anlatımlardan uzak durulmalıdır.

Makalenin giriş bölümü örneği:

Son yıllarda Powerpoint ile sunum tekniklerinin bütün büyük firmalarca kullanıldığı bilinmektedir. Programın kullanımı basit, görsel alt yapısı profesyonelcedir. Powerpoint sunumunun iki temel taşı, slayt temasının ve animasyonların hazırlanmasıdır. Bu makalede her iki konu hakkında hiç bilgisi olmayanlar için detaylı açıklamalara yer verilecek, konu örneklerle izah edilecektir.

“Makalenin Gelişme bölümü”

Gelişme bölümü makalenin gövdesidir. Bu bölümde ana konu ve ana konuyu açıklayacak alt konular ayrı ayrı paragraflar halinde yazılır. Alt konuların anlatıldığı paragraflar arasında uygun geçiş cümleleri kullanılmalıdır.

  • Bu bölüm makale yazarının görüş ve tezlerini savunabileceği alandır. İleri sürülen görüşlerin doğruluğu karşılaştırmalar, sayılar ve örneklerle açıklanır.
  • Gelişme bölümünde açıklanacak ana konu ve ana konuyu daha iyi anlatmaya yarayacak alt konular, uyum içinde dizayn edilmelidir. Örneğin: “Powerpoint Sunumu Teknikleri” hakkında yazacağınız bir makalenin gelişme bölümü şu şekilde olabilir:

Makalenin gelişme bölümü örneği:

“Temalar takdimin görsel etkinliğini belirler. Kötü dizayn edilmiş bir vitrinde en kıymetli ürünleri kolaylıkla satamazsınız. Temalar da böyledir. Takdimin içeriği ne olursa olsun, slayt temasını uygun seçmezseniz, takdiminiz anlaşılmaz. Dinleyiciler üzerinde istediğiniz etkiyi uyandıramazsınız. Öncelikle temaların ve tema üzerine yazılacak yazıların zıt renklerde olması gerektiğini unutmayın.  Karışık, yazıların okunmasını zorlaştıran bir birine yakın renk tonlarından uzak durun. Sarı renkli tema üzerine yazılacak gri renkli yazılar, okuyucular tarafından kolaylıkla okunamaz. Benzer şekilde siyah renkli tema üzerine yazılacak mavi renkli yazılar da dinleyicilerin ilgisini çekmez. Takdim hazırlarken dikkat edeceğiniz diğer bir konu da animasyonlardır.

Takdimde vurgulamak istediğiniz ana fikirleri animasyonlarla daha etkili anlatabilirsiniz. Uygun yer ve zamanlarda kullanılan animasyonlar, takdiminize canlılık katar. Dinleyicilerin animasyonla vurgulanan konulara odaklanmasını sağlar. Ancak, bu her slaytta animasyon olacağı anlamına gelmez. Fazlaca kullanılan animasyonlar, asıl vurgulamak istediğiniz konuların dinleyicilerin dikkatinden kaçmasına neden olur. Böyle bir durumda takdimden beklediğiniz hedefe ulaşamazsınız. Ayrıca animasyonlar, takdiminizin ağırlaşmasına, slayt geçişlerinin yavaşlamasına da neden olur. Takdim sonunda dinleyicilerinize takdim metinlerini dağıttığınızda animasyonlar printer çıktılarında görünmeyecektir. Animasyon uygulayacağınız slaytlarda bu konuya da dikkat etmenizi öneririz.

“Makalenin Sonuç bölümü”

Sonuç bölümü; makalenin “özetleme bölümü” sayılabilir. Giriş bölümünde ileri sürülen, sonra açıklanan görüş ve öneriler, sonuç bölümünde -genellikle- bir paragrafta yinelenir. Sonuç bölümünde yazının okuyucu üzerindeki etkisi doruğa ulaştırılmalıdır. Bu sağlanabilirse, okuyucular, beğendikleri makalelerin yazarlarını not ederler. Fırsat bulduklarında aynı yazarın yeni yazılarını  ileride tekrar okumak için, makalenin yayımlandığı web sitesini “sık kullanılanlara” eklerler.

Ele alınıp işlenen, geliştirilen konunun hükme varıldığı ve o konunun ana fikrini oluşturan kısım sonuç bölümüdür. Bu bölümde yazar söylediklerinin tümünü belli bir sonuca ulaştıracak biçimde bir iki cümle ile sonucu vurgular. Örneğin: “Powerpoint Sunumu Teknikleri” hakkında yazacağınız bir makalenin sonuç bölümü şu şekilde olabilir:

Makalenin sonuç bölümü örneği:

Bu makalede Powerpoint takdiminde temanın nasıl seçileceği, animasyonların nasıl etkili kullanılacağı hiç bilmeyenler seviyesinde anlatılmıştır. Powerpoint programı sizlerin etkili takdim yapmanızı sağlayacak daha bir çok özellik içermektedir. Okuyucularımızın makale ilgili eleştiri ve önerileri bize ileriki anlatımlarımızda ışık tutacaktır.

 

Makalede okuyucunun asıl ilgisini çeken ve ilk anda bakacağı bölümler giriş ve sonuç bölümleridir.  Bu  bölümlere konuyla ilgisi olan bir fıkra, çarpıcı bir diyalog veya bir hatıranın yerleştirilmesi makalenin okuyucu üzerinde etkili olmasını sağlar.

Makale yazarken anahtar kelime seçmek

Makale yazarken anahtar kelime seçmek

Makalenizi yazarken anahtar  kelime seçmek

Bazı yazarlar makale yazmada içerikten ve akıcılıktan çok, makalede geçecek anahtar sözcüklere dikkat ederler. Bilindiği gibi popüler anahtar kelimeleri içeren makaleler, Google, Yahoo! MSN vb. gibi arama motorlarında daha çabuk bulunurlar.

Fakat, anahtar sözcükleri dikkate alarak makale yazanlar çoğu kere başarısız olurlar.

”Yapmacık” anahtar kelimeler barındıran sahte makaleler okuyucuların ilgisini çekmez.

Makale konusuna odaklandığınızda zaten kritik anahtar kelimeleri en doğal şekilde kullanacaksınız.

Kendinize başkaca hiç bir sınırlama (Örn: Kaç anahtar kelime kullanmalıyım?)  koymadan, yapmacılıktan uzaklaşarak, sadece konuya odaklanarak yukarıda belirtildiği şekilde makalenizi yazın.

“İstanbul’un Trafik Sorununa Çözümler” konusunda yazacağınız makalede anahtar kelimeleri öncelikle  konu başlığında aramalısınız. Konuyu açıklamak için başlıktaki anahtar sözcükleri (İstanbul, trafik, trafik sorunu, çözüm, trafik sorununa çözümler..vb.) otomatikman kullanmak durumundasınız.

Anahtar sözcükler;

♦ Makalenin “başlık” kısmında,

♦ Makalenin “metin” kısmında,

♦ Makalenin “sonuç” kısmında mutlaka yer almalıdır.

Makalenin anahtar sözcükleri kalın, altı çizili yazıldığında arama motorlarınca daha kolay bulunur. Makalenizde yer almasını istediğiniz her bir anahtar sözcük oranı %3 civarında olmalıdır. Ancak bu sadece bir öneridir. Arama motorları böyle bir prensip deklare etmiş değillerdir.

Örneğin; “İşadamları için Powerpoint Sunumu Teknikleri” konulu bir makale yazdınız.

Düşündüğünüz anahtar sözcükler “Powerpoint, işadamları, sunum, teknikler” ise, her birinin makale içindeki oranı %3 civarında olmalıdır.

İnternette ön sıralara çıksın ve Google’da hemen bulunsun mantığı ile, makalenizde kullanacağınız anahtar sözcüklerin oranını gelişi güzel artırmayın. Arama motorları bu niyeti sezdiği anda, makalenizi asla listelemeyecektir. Anahtar kelimelerin oranı %3 ise, makalenizi online ortamda rahatlıkla yayımlayabilirsiniz. Makalenizde fotoğraf, resim, tablo, çizelge kullanabilirsiniz. Bunlara da mutlaka açıklayıcı bilgi yazın.

Üç çeşit anahtar kelime vardır:

  • Esas anahtar kelimeler (Primary keywords) : Doğrudan doğruya makale konusunu ilgilendiren odak anahtar kelimelerdir. Sigortanın önemi konusunda yazılan bir makalede odak anahtar kelimeler şunlar olabilir: “sigorta, sigortacı, sigortacılık” gibi.
  • Destekleyici anahtar kelimeler (long tail keywords): Genellikle birden fazla kelimeden oluşur. “garantili taşıt sigortası, ucuz sigorta, taksitli sigorta” gibi.
  • Dolaylı olarak makalenin ilgi alanına giren anahtar kelimeler (Orbiting keywords): Sigorta konusunda bir makale yazdığınızı varsayalım. Sigorta ile ilgili esas anahtar kelimeleri (sigorta, sigortacı, sigortacılık gibi.), destekleyici anahtar kelimeleri (garantili sigorta, en ucuz sigorta, taksitle sigorta gibi) seçtiniz. Sigorta konusundaki bir makalenin ilgi alanına şu anahtar kelimeler dolaylı olarak girebilir: “kredili konut, kredili araba, kredili mobilya”.  Dikkat ederseniz burada sigorta kelimesine yer vermedik. Dolaylı olarak bu kelimeler bizim makalemizi ilgilendirmektedir. Çünkü, krediyle satışta, ipotekli satışta da sigorta gereklidir.

Makalenizin son adımına geldiniz: Düzeltmeler

Makalenizi yazdıktan sonra imla, dilbilgisi ve yazım hatalarını bilgisayar üzerinden kontrol edin. Sonra:

  • Makalede yer alan ispatı olmayan, yeterince açıklayamadığınız, gereksiz ve kafa karıştırıcı bilgileri silin.
  • Ana konu ekseninde, okuyucuya anlatmak istediklerinizi tekrar kontrol edin.
  • Araştırma yapmanız gerekiyorsa, detaylı araştırma yapın. Acele etmeyin.
  • Makalenizin metninin akıcı olup olmadığını anlamak için metni kendi kendinize ve yüksek sesle okuyun.

Hepsi bu kadar!

En iyisi arada bir bu sayfaya uğrayın; tespit edeceğim diğer ‘püf noktalarını’ zaman içerisinde sizinle paylaşacağım.

Başarılar!..

Yazan: Ahmet AKIN, (E) Topçu Kurmay Albay

Kaynaklar:

¹ Writer’s Digest

² Udemy

Yazan | 2017-07-18T19:22:14+00:00 Nisan 17th, 2017|Asya|Makale nedir? Çok okunan bir makale nasıl yazılır? için yorumlar kapalı

Yazar Hakkında:

K.K.K’lığından emekli topçu kurmay albay. Kara Harp Okulu, Kara Harp Akademisi ve Silahlı Kuvvetler Akademisi’nden mezun. 11 yıldan fazla süreyle NATO'da görev yaptı. Çok iyi seviyede Almanca ve İngilizce bilir. NATO, Küresel Siyaset, Küresel Terörizm konularında serbest yazar.
%d blogcu bunu beğendi: