CATL, BYD ve Geely’nin küresel pazardaki ağırlığı, “EV ulaşımı” tartışmasını üretim haritası tartışmasına dönüştürüyor. ABD ve AB tarife duvarları sınırlı çare.
Tedarik zinciri merkezi: Çin
Küresel lityum işleme kapasitesinin %60’ı, lityum demir fosfat (LFP) batarya üretiminin %78’i ve katot malzemesinin %75’i Çin’de yoğunlaşmış durumda. Bu yoğunlaşma, EV pazarındaki rekabetin sadece “araç üretimi” değil, hammadde, ekipman ve yazılım katmanlarının tamamında belirleyici hale geldiği bir konfigürasyonu yansıtıyor.
Tarife ve sübvansiyon mantığı
AB’nin Çin EV’lerine uyguladığı %35.3’e varan ek tarifeler ve ABD’nin Inflation Reduction Act çerçevesindeki içerik gereksinimleri, kısa vadede pazar fiyatlarını yükseltirken uzun vadede üretim hattı yatırımlarını yeniden yönlendirme amacı taşıyor. Ancak Türkiye, Macaristan ve Meksika’daki Çin yatırımları, bu engellerin atlatılmasının operasyonel olarak mümkün olduğunu gösteriyor.
Üretim coğrafyasını yeniden yazmak, mevcut tedarik zincirinin maliyet üstünlüğünü tek başına dengeleyemiyor.
Yapısal sorulardan biri, AB ve ABD’nin “stratejik bağımsızlık” söylemi ile tüketici fiyatlarına dair siyasi kabul arasındaki gerilim. Eleştirel okumada, mevcut tarife rejimi ne tam korumacılık ne de açık rekabet — geçiş döneminin ekonomi-politiği yeni denge noktalarını arıyor.